Arhitektura i urbanizam
type: channel
publisher: Institut za arhitekturu i urbanizam Srbije
language: sr-Latn
publication name: Arhitektura i urbanizam
issn: 0354-6055
items: Stambena izgradnja Beograda: tehnike, ideje, dometi / Ljilјana Đukanović
items: Samoodrživa kuća za odmor na Kosmaju
items: Stambeno-poslovni objekat PĐ27
items: Univerzitet u Sarajevu – Arhitektonski fakultet 1949−2024: 75 godina obrazovanja arhitekata u Bosni i Hercegovini / Nermina Zagora (urednica)
items: Politička moć i urbanističko planiranje: geneza i kritička analiza teorijskih pristupa
items: GIS-bibliografija kao novo korisničko iskustvo u predstavljanju arhitektonskih časopisa
items: Rekonstrukcija hronologije, autorske pozicije i projektantskih tema arhitekte Rastka Radulovića u francuskim projektnim ateljeima (1959–1964; 1972–1975)
items: Stvaralaštvo arhitekte Franje Urbana na području Pomoravlja i Šumadije
items: Nasleđe arhitektonskog izvoza Srbije u zemlje Afrike: hotelska arhitektura (1960–1999)
items: Impresum
items: Sadržaj
items: Arhitektonično, arhitekta Ivan Antić: Povodom 100 godina od rođenja / Dijana Milašinović Marić i Igor Marić
items: Linije imaginacije: O knjizi „Crteži i skice u arhitekturi” / Marko Stojanović i Vladimir Stevanović
items: Razvoj integralnog pristupa planiranja prostora kao adaptacija na klimatske promene u Srbiji / kandidat: Ljubica Duškov
items: Uticaj programa evropske teritorijalne saradnje na teritorijalnu koheziju i prostorno planiranje / kandidat: Andrija Planić
items: Srećni gradovi urbana regeneracija - revisited / Eva Vaništa Lazarević
items: Promena javnog interesa u kulturi planiranja u Srbiji na nivou Generalnog urbanističkog plana / kandidat: Ana Graovac
items: Primena ekološke remedijacije u regeneraciji braunfild područja: Petrohemijska fabrika „Solventul“ kao nova kapija Temišvara / kandidat: Milica Spajić
items: Arhitektura ravnoteže i prostorne doslednosti: Vila Tolstojeva
items: Tumačenje hibridnosti u Arhitekturi / kandidat: Ivana Lovrinčević
items: Hotel „Korzo“u starom jezgru Peći – reprezentativni primer secesije u ruskoj arhitekturi na prostoru Kosova i Metohije
items: Zaboravlјeni regionalni modernizam vojne arhitekture obrazovnog tipa prve polovine dvadesetog veka: slučaj Pilotske škole u Pančevu
items: Ciborijumske strukture u srpskoj crkvenoj arhitekturi
items: https://test.aseestant.ceon.rs/index.php/a-u/sr_Latn/article/view/54444
items: Optimizacija „cohousing”-a: uticaj veličine zajednice na korišćenje zajedničkih prostora i organizacionu održivost
items: Ar deko u srpskoj arhitekturi / Milan Prosen
items: In Memoriam: Akademik profesor Milan Lojanica (1939-2024)
items: Jugoslovenska arhitektura između dva svetska rata (1918-1941): konteksti tumačenja /Aleksandar Kadijević

Stambena izgradnja Beograda: tehnike, ideje, dometi / Ljilјana Đukanović
type: item
subject: Nove knjige
  topic: section
creator: Angelina Bankovic
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 93
ending page: 95

Samoodrživa kuća za odmor na Kosmaju
type: item
description: Realizovani objekat pozicioniran je uz sam rub Predela izuzetnih odlika „Kosmaj” u blizini Beograda, okružen prirodnim pejzažem koji karakterišu šumske površine, blage padine i autohtona vegetacija, što je istaklo potrebu za harmoničnom integracijom arhitektonskog rešenja radi minimalnog narušavanja ambijentalnog konteksta. Na lokaciji su izvedeni sadržaji namenjeni povremenom boravku, odmoru i rekreaciji petočlane porodice, pri čemu je glavni stambeni objekat predmet ovog rada. Tradicionalno graditeljstvo Šumadije poslužilo je kao inspiracija za savremenu interpretaciju bondruk konstrukcije, koja je primenjena u projektovanju i izgradnji dvoetažne vikendice. Rad je koncipiran kao analitički prikaz izgrađenog objekta, sa detaljnim obrazloženjima projektantskih motiva, konceptualnih polazišta i kriterijuma koji su oblikovali arhitektonsku formu i programsku strukturu. Poseban akcenat stavljen je na razmatranje primenjenih konstruktivnih rešenja, materijalizacije i integrisanih tehnoloških sistema, uz osvrt na način na koji ovi elementi doprinose funkcionalnosti, estetskom izrazu i održivosti. Cilj rada je da pruži uvid u proces projektovanja i realizacije, ističući međusobnu povezanost idejnih i tehničkih odluka koje definišu konačni karakter arhitekture. Osnovna premisa projektantskog pristupa bila je uslovljena zahtevom investitora da objekat bude u potpunosti nezavistan od gradskih sistema snabdevanja, uz maksimizaciju održivosti i očuvanje visokog nivoa komfora. U tom smislu, objekat je samoodrživ prevashodno u pogledu energetske samostalnosti i upotrebe solarne energije za podmirivanje energetskih potreba, kao i posedovanja sopstvenih sistema snabdevanja vodom i evakuacije otpadnih voda, ali bi svođenje pojma na takvo tumačenje bilo značajno potcenjivanje koncepta. U radu se stoga razmatraju pojmovi ekološke i kulturne održivosti, kao i njihove interpretacije u arhitektonskom diskursu, radi utvrđivanja preciznijeg tumačenja.
subject: Arhitektura
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Jelena Pavlović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 80
ending page: 89
doi: 10.5937/a-u0-62697

Stambeno-poslovni objekat PĐ27
type: item
description: Objekat se nalazi u delu grada koji tokom prethodne decenije karakteriše proces intenzivne urbanizacije, gde semiurbani ambijent sa tradicionalno porodičnim stanovanjem prerasta u savremeno višeporodično i kombinovano stambeno-poslovno okruženje. Objekat se sastoji od tri lamele, koje zajedno čine jedinstvenu funkcionalnu i oblikovnu celinu sa prepoznatlјivim arhitektonskim identitetom. Integracija novogradnje u formiranu strukturu prigradskog naselјa razmatrana je na više arhitektonskih nivoa. Arhitektonsko-urbanističko rešenje proističe iz nepravilnog oblika parcele i njene pozicije na raskrsnici. Usvajanjem koncepta tzv. „prekinutog niza”, objekat je ukloplјen u postojeću urbanističku matricu, sa različitom arhitektonskom morfologijom susednih ulica. Ovakav pristup je omogućio diskontinuitet fronta prema ulici sa porodičnim kućama i formiranje kontinualnog fronta prema ulici sa višeporodičnim i poslovnim objektima. Stambeni sprat je rešen kao koridorski sklop, sa stanovima predviđenim sa obe strane centralno postavlјenog hodnika. Manji stanovi su jednostrano orijentisani, dok veći imaju orijentaciju preko ugla. Svi stanovi su jasno zonirani, sa prostorijama dnevnog boravka objedinjenim u jedinstven prostor i prostranim pripadajućim otvorenim površinama. Stanovi na poslednjoj etaži takođe imaju i pristupe velikim privatnim krovnim terasama sa bazenima, letnjim kuhinjama i zelenim površinama, čime se na funkcionalnom planu nadovezuju na sadržaje u okruženju. Osnovni volumen objekta čini monolitna bela masa sa naglašenim tamnim linijama i nasumično raspoređenim balkonima, što čitavoj kompoziciji daje dozu dinamičnosti. Raščlanjen venac objekta reinterpretira ritam punog i praznog, preuzet iz niza porodičnih kuća na suprotnoj strani ulice. Objekat na originalan način odgovara na neke tipične prostorne, organizacione i estetske izazove savremene stanogradnje i predstavlјa još jedan autorov upečatlјiv objekat višeporodičnog stanovanja u gradu.
subject: Arhitektura
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Branislava P. Stoiljković
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 73
ending page: 79
doi: 10.5937/a-u0-62816

Univerzitet u Sarajevu – Arhitektonski fakultet 1949−2024: 75 godina obrazovanja arhitekata u Bosni i Hercegovini / Nermina Zagora (urednica)
type: item
subject: Nove knjige
  topic: section
creator: Aleksandar Kadijević
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 91
ending page: 92

Politička moć i urbanističko planiranje: geneza i kritička analiza teorijskih pristupa
type: item
description: Urbanističko planiranje je tradicionalno obeleženo dominacijom racionalističkih i tehnokratskih pristupa, unutar kojih je pitanje političke moći tretirano kao periferno. Sa prodorom kritičkih društvenih teorija u teorije planiranja, u drugoj polovini HH veka, jača sagledavanje planiranja kao politički uslovlјenog procesa, u kome odnosi moći igraju centralnu ulogu u oblikovanju prostora i javnih politika, da bi sa savremenom neoliberalnom paradigmom planska arena ponovo bivala „depolitizovana”. Cilј rada je da se kroz kritičku analizu literature prikaže kako se pojam moći transformisao unutar tri klјučna teorijska okvira: racionalističko-tehnokratskog, komunikativnog (utemelјenog na Habermasovoj (Habermas) koncepciji javne sfere) i kroz perspektivu fukoovske koncepcije diskursa. Analiza obuhvata koncepte i autore koji imaju značajan uticaj na teorije planiranja, kao što su Harvi (Harvey), Lefevr (Lefebvre), Hili (Healey), Forester (Forester) i Flivbjerg (Flyvbjerg), i nastoji da identifikuje paradigmatske prelome i implikacije koje različita poimanja moći proizvode u razumevanju i praksi planiranja. Rad ukazuje na potrebu za analitičkim okvirom koji premošćuje jaz između normativne teorije i empirijskih konfiguracija moći u savremenom urbanističkom planiranju.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Ljubica Slavkovic
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 66
ending page: 71
doi: 10.5937/a-u0-61229

GIS-bibliografija kao novo korisničko iskustvo u predstavljanju arhitektonskih časopisa
type: item
description: Ovaj rad ukazuje na mogućnosti prezentacije i promocije časopisa iz oblasti arhitekture, urbanizma i prostornog planiranja pomoću alata geografskog informacionog sistema (GIS). Ideja je da se metapodaci iz bibliografije časopisa, koja je izrađena u okviru Kooperativnog onlajn bibliografskog sistema i servisa COBISS.SR, na poseban način vizualizuju uz pomoć GIS alata i primenom metoda i procedura dostupnih u GIS okruženju. GIS tehnike se ovde koriste za povezivanje određenih podataka o radovima iz časopisa (lokacije projekata, autorstvo i ilustracija) sa prostornim atributima, čime je omogućeno georeferenciranje članaka i arhitektonskih projekata. Dobijeni rezultati prezentovani vizuelnim prikazima, pre svega, namenjeni su cilјanoj čitalačkoj publici: arhitektama, urbanistima, prostornim planerima, ali i svim drugim čitaocima. Pored zainteresovanih korisnika ovakav vid prezentovanja radova iz serijskih publikacija je značajan i za bibliotekare, budući da im omogućava jedan nov konceptualni model organizacije podataka o ovoj vrsti bibliotečke građe.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Milena Milinković
creator: Omiljena Dželebdžić
creator: Tanja Njegić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 16
ending page: 26
doi: 10.5937/a-u0-60241

Rekonstrukcija hronologije, autorske pozicije i projektantskih tema arhitekte Rastka Radulovića u francuskim projektnim ateljeima (1959–1964; 1972–1975)
type: item
description: Srpsko-francuski odnosi bili su do sada predmet istraživanja domaćih i međunarodnih autora. Uža i specifična tematska područja, kao što su srpsko-francuske arhitektonske veze, nemaju još uvek sveobuhvatni pregled u istoriji i teoriji arhitekture. Značaj njihovog istraživanja ogleda se u utvrđivanju neposrednih i posrednih francuskih uticaja na srpski arhitektonski i kulturni prostor, razvoj srpske arhitekture i estetsku pročišćenost autorskog izraza srpskih arhitekata. Predmet istraživanja rada su dva profesionalna angažmana arhitekte Rastka Radulovića (1933–2005) u Francuskoj – prvi u Gujonovom (1959–1964) i drugi u Delbovom atelјeu (1972–1975). Cilј istraživanja je da se na osnovu delimično sačuvane projektne dokumentacije i ručnih skica rekonstruiše Radulovićev profesionalni angažman u Francuskoj i utvrdi njegov autorski dopirnos savremenoj arhitekturi. Istraživanje se zasniva na hipotezi da su ova dva kratka profesionalna angažmana u Francuskoj uticala na razvoj novih oblikovnih i prostornih koncepata u Radulovićevom opusu. Metodologija istraživanja uklјučuje uporednu analizu, deduktivni metod i pregled primarnih i sekundarnih izvora, s cilјem postavke precizne rekonstrukcije hronologije, autorske pozicije i projektantskih tema tokom njegovog profesionalnog angažmana u francuskim projektnim atelјeima, u šezdesetim i sedamdesetim godinama HH veka. Rezultati pokazuju da je Radulović u kratkom periodu doprineo otvaranju novih projektantskih tema, koje su bile u skladu sa tada savremenim tendencijama i kritikama vladajućeg modernističkog diskursa. Doprinos ovog istraživanja ogleda se u prvoj sistematskoj rekonstrukciji hronologije, autorske pozicije i projektantskih tema Radulovića u francuskim projektnim atelјeima, te usmerava dalјe pravce proučavanja koji mogu doprineti bolјem kontekstualizovanom razumevanju srpsko-francuskih arhitektonskih veza.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Goran V. Anđelković
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 27
ending page: 41
doi: 10.5937/a-u0-60460

Stvaralaštvo arhitekte Franje Urbana na području Pomoravlja i Šumadije
type: item
description: Franja Urban spada u grupu stranih arhitekata koji su se posle Prvog svetskog rata doselili u Kralјevinu Srba, Hrvata i Slovenaca, ostvarivši veoma plodnu karijeru. Iako je većinu ostvarenja realizovao u Beogradu, Urban je zahvalјujući dobroj saradnji sa investitorima imao prilike da projektuje i u drugim gradovima i mestima. Do sada je poznato da je stvarao u Loznici, Jagodini, Ćupriji i Aranđelovcu. Jagodina je drugi grad posle Beograda po broju Urbanovih dela i jedini grad u kojem je njegova građevina proglašena za spomenik kulture. Uprkos delimično sačuvanoj projektnoj dokumentaciji za Urbanove relizacije u Jagodini, o njima do sada nije objavlјena detalјnija monografska studija, a kuće u Ćupriji i Aranđelovcu su do sada bile potpuno nepoznate domaćoj istoriografiji. Ovaj rad zato predstavlјa nastavak istraživanja života i stvaralaštva arhitekte Franje Urbana, kako bi se kompletnije sagledao zapostavlјeni i nedovolјno poznat deo njegovog opusa.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Vladana Putnik Prica
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 5
ending page: 15
doi: 10.5937/a-u0-59444

Nasleđe arhitektonskog izvoza Srbije u zemlje Afrike: hotelska arhitektura (1960–1999)
type: item
description: U korpusu arhitektonskog izvoza Srbije u zemlјe Afrike od šezdesetih do kraja devedesetih godina 20. veka izdvajaju se realizacije i idejna/konkursna rešenja hotelske arhitekture koja je predmet istraživanja ovog rada. Nakon oslobađanja od kolonijalnih uprava pedesetih i šezdesetih godina, u nezavisnim afričkim zemlјama javlјaju se polet i optimizam pri formiranju modernih društava, što je bilo praćeno obimnom izgradnjom objekata državne uprave, raznih društvenih ustanova i stambenog fonda. U tome su zapaženu ulogu imala projektantska i građevinska preduzeća iz SFR Jugoslavije koja su zbog kapaciteta i graditelјskog iskustva u decenijama nakon Drugog svetskog rata mogla da ispune različite potrebe i zahteve naručilaca. Tada dolazi i do realizacije novih hotela koji su isprva bili značajni za kontekst društvenih promena i uspostavlјanja međunarodne saradnje, a potom i za razvoj turističke delatnosti u zemlјama Afrike. Od sedamdesetih godina, nakon izgradnje objekata primarnih državnih i društvenih funkcija, počinje da se intenzivira i razvoj turizma koji je za afričke zemlјe u razvoju donosio nove investicije, saobraćajnu infrastrukturu i unapređenje uslužnih delatnosti. Odmarališta, hoteli, safari hoteli i drugi oblici arhitekture ugostitelјsko-turističkih objekata koji se javlјaju tokom osamdesetih godina usled težnji za razvojem masovnog turizma u pojedinim afričkim zemlјama dali su nove mogućnosti savremenoj arhitekturi afričkog kontinenta. Turizam je takođe bio važan i za promociju autentičnih kulturnih i geografskih odlika, pa se arhitektura ugostitelјsko-turističkih objekata pokazala pogodna da se kroz nju plasiraju određeni koncepti i prostorno-oblikovna rešenja koja bi stranim gostima približila utisak lokalnih specifičnosti. Iako su projekti turističke arhitekture autora iz Srbije ostali većinom nerealizovani, njihovi arhitektonski koncepti, projektantske odlike i slobodniji pristupi, često podstaknuti uticajima postmodernizma, ukazuju na progresivnije toko…
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Nebojša Antešević
creator: Ilija Gubić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 42
ending page: 65
doi: 10.5937/a-u0-61844

Impresum
type: item
subject: Impresum
  topic: section
creator: Ana Niković
rights: Sva prava zadržana (c)
date: 2025-12-26
publication date: 2025-12-26
starting page: 2
ending page: 2

Sadržaj
type: item
subject: Sadržaj
  topic: section
creator: Ana S Niković
rights: Sva prava zadržana (c)
date: 2025-12-26
publication date: 2025-12-26
starting page: 3
ending page: 3

Arhitektonično, arhitekta Ivan Antić: Povodom 100 godina od rođenja / Dijana Milašinović Marić i Igor Marić
type: item
description: <!-- [if gte mso 9]><xml> <o:OfficeDocumentSettings> <o:RelyOnVML/> <o:AllowPNG/> </o:OfficeDocumentSettings> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:TrackMoves/> <w:TrackFormatting/> <w:DoNotShowPropertyChanges/> <w:PunctuationKerning/> <w:ValidateAgainstSchemas/> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:DoNotPromoteQF/> <w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther> <w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:LidThemeComplexScript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables/> <w:SnapToGridInCell/> <w:WrapTextWithPunct/> <w:UseAsianBreakRules/> <w:DontGrowAutofit/> <w:SplitPgBreakAndParaMark/> <w:EnableOpenTypeKerning/> <w:DontFlipMirrorIndents/> <w:OverrideTableStyleHps/> </w:Compatibility> <m:mathPr> <m:mathFont m:val="Cambria Math"/> <m:brkBin m:val="before"/> <m:brkBinSub m:val="--"/> <m:smallFrac m:val="off"/> <m:dispDef/> <m:lMargin m:val="0"/> <m:rMargin m:val="0"/> <m:defJc m:val="centerGroup"/> <m:wrapIndent m:val="1440"/> <m:intLim m:val="subSup"/> <m:naryLim m:val="undOvr"/> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="false" DefSemiHidden="false" DefQFormat="false" DefPriority="99" LatentStyleCount="376"> <w:LsdException Locked="false" Priority="0" QFormat="true" Name="Normal"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden=…
subject: Nove knjige
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Božidar J. Manić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 77
ending page: 79

Linije imaginacije: O knjizi „Crteži i skice u arhitekturi” / Marko Stojanović i Vladimir Stevanović
type: item
subject: Nove knjige
  topic: section
creator: Jelena Mitrović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 75
ending page: 76

Razvoj integralnog pristupa planiranja prostora kao adaptacija na klimatske promene u Srbiji / kandidat: Ljubica Duškov
type: item
subject: Aktuelnosti
  topic: section
creator: Dejan Filipović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 68
ending page: 69

Uticaj programa evropske teritorijalne saradnje na teritorijalnu koheziju i prostorno planiranje / kandidat: Andrija Planić
type: item
subject: Aktuelnosti
  topic: section
creator: Zora Zivanovic
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 70
ending page: 71

Srećni gradovi urbana regeneracija - revisited / Eva Vaništa Lazarević
type: item
subject: Nove knjige
  topic: section
creator: Dejan Filipović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 73
ending page: 74

Promena javnog interesa u kulturi planiranja u Srbiji na nivou Generalnog urbanističkog plana / kandidat: Ana Graovac
type: item
subject: Aktuelnosti
  topic: section
creator: Marija Maruna
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 63
ending page: 64

Primena ekološke remedijacije u regeneraciji braunfild područja: Petrohemijska fabrika „Solventul“ kao nova kapija Temišvara / kandidat: Milica Spajić
type: item
subject: Aktuelnosti
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Aleksandra Đukić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 65
ending page: 67

Arhitektura ravnoteže i prostorne doslednosti: Vila Tolstojeva
type: item
description: Vila TLS u Tolstojevoj ulici u Beogradu predstavlјa primer savremene urbane vile koja na suptilan način spaja funkcionalnost, kontekstualnu osetlјivost iestetsku preciznost. Projekat, delo arhitekte PredragaMilutinovića i studija MAPA Architects, zasnovan je na jasnoj prostornoj i tipološkoj organizaciji, sa naglaskom na ravnotežu između javnog i privatnog, masivnog i prozračnog. Kamena fasada sa metalnim akcentima unosi osećaj taktilnosti i trajnosti, dok tretman svetlosti doprinosi prostornoj dinamici. Savremeni instalacioni sistemi, ekološki aspekti i visoki standardi komfora integrisani su u arhitektonsku koncepciju. Vila TLS afirmiše mogućnost da arhitektura bude istovremeno lokalno ukorenjena i univerzalno relevantna.
subject: Arhitektura
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Predrag Milutinovic
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 51
ending page: 59
doi: 10.5937/a-u0-58769

Tumačenje hibridnosti u Arhitekturi / kandidat: Ivana Lovrinčević
type: item
subject: Aktuelnosti
  topic: section
creator: Vladimir Lojanica
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 61
ending page: 62

Hotel „Korzo“u starom jezgru Peći – reprezentativni primer secesije u ruskoj arhitekturi na prostoru Kosova i Metohije
type: item
description: Arhitektura Peći, grada smeštenog u Metohijskoj kotlini u podnožju Prokletija, odražava snažan uticaj orijentalnog stila, koji je dominirao u istorijskom graditelјstvu. Međutim, u periodu između dva svetska rata, u užem centru grada dolazi do arhitektonske transformacije pod uticajem savremenih evropskih tokova, što rezultira uvođenjem elemenata moderne gradnje, inspirisane arhitekturom ranog 20. veka. Jedan od najreprezentativnijih primera tog perioda je hotel „Korzo”, izgrađen 1929. godine od strane pećkog trgovca Aleksandra Aca Markovića. Arhitektonski objekat trapezoidne forme integrisan je u postojeći urbanistički okvir grada, pri čemu su spratne zgrade linearno raspoređene duž zrakasto organizovanih ulica koje se slivaju ka centralnom trgu. Nјegova uža, glavna fasada reprezentuje stilske karakteristike secesije, dok su bočne fasade simetrične i prate liniju susednih objekata. Krajem 20. veka, hotel je rekonstruisan i proširen, ali su očuvane osnovne arhitektonske vrednosti i elementi secesijske dekorativne plastike. Danas ovaj objekat predstavlјa značajan primer očuvanja arhitektonskog nasleđa u kontekstu urbanog razvoja Peći, čime se ističe kao svedočanstvo o transformacijama arhitektonske fizionomije grada tokom 20. veka.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Gorica Ljubenov
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 41
ending page: 49
doi: 10.5937/a-u0-58863

Zaboravlјeni regionalni modernizam vojne arhitekture obrazovnog tipa prve polovine dvadesetog veka: slučaj Pilotske škole u Pančevu
type: item
description: Vojni objekti su tradicionalno predstavlјali građevine od strateške važnosti i nosioce arhitektonskih i tehnoloških inovacija. Iako su nekada bili simbol modernosti i stabilnosti, mnogi od njih danas su zapostavlјeni ili prešli u civilnu upotrebu, često bez jasno definisane nove namene. Istovremeno, mnogi od ovih objekata nisu dovolјno istraženi u smislu urbanističke, arhitektonske i kulturne vrednosti. Rad se bavi istorijskom i arhitektonskom analizom nekadašnje Pilotske škole u Pančevu – prve vazduhoplovne akademije na prostoru Kralјevine Jugoslavije. Nakon aktivne vojne upotrebe, objekat je od šezdesetih godina prošlog veka prešao u civilnu funkciju, da bi devedesetih godina postao privremeni smeštaj više porodica. Uprkos arhitektonskom i istorijskom značaju, objekat je zapostavlјen, bez dovolјno dokumentacije i institucionalne podrške za obnovu. Objekat je 2021. godine stavlјen pod prethodnu zaštitu, a 2023. javlјa se inicijativa za njegovu obnovu. Istraživanje slučaja Pilotske škole u Pančevu sagledava arhitektonske vrednosti objekta u cilјu očuvanja i afirmacije kulturno-istorijske baštine. Zaklјučuje se da postoji osnov za njegovu formalnu zaštitu i potencijal za nove, kulturne i javne namene, koje bi svedočile o značajnoj ulozi Pančeva u razvoju vazduhoplovstva i modernističke vojne arhitekture 20. veka.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Ivan Rašković
creator: Jasmina Vujović
creator: Borjan Brankov
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 29
ending page: 40
doi: 10.5937/a-u0-51156

Impresum
type: item
subject: Impresum
  topic: section
creator: Ana Niković
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-09-22
publication date: 2025-09-22
starting page: 3
ending page: 3

Ciborijumske strukture u srpskoj crkvenoj arhitekturi
type: item
description: Osnovni motiv za pisanje teksta je usmeren ka identifikaciji prisutnosti ciborijumskih struktura u srpskoj crkvenoj arhitekturi. Fizičko područje istraživanja, u širem pogledu hrišćanski hram, i u užem oltarski prostor, razmatra se metodom identifikacije obeležja teološkog simbolizma. Sakralna topografija hrišćanskog hrama se tumači sa polazišta teološkog i programskog značaja. Prostorne jedinice crkve se ukratko analiziraju putem teološkog simbolizma u cilјu dobijanja saznanja o poreklu značenja. Težište istraživanja osvetlјava prisutne vrste ciborijuma u prošlosti i sadašnjosti. Tipološki metod ukazuje na prisustvo različitih tipova ciborijuma. Metodom utvrđivanja teološkog porekla osvetliće se tipovi ciborijuma u liturgijskoj praksi srpskih pravoslavnih crkava u prošlosti. Funkcionalnom metodom će se utvrditi njihova namena. Deskriptivan pristup pruža uvid u njihova arhitektonska i dekorativna obeležja. U radu se razlaže način sjedinjavanja njihove funkcionalnosti sa likovnošću, ističući neproizvolјan vid tumačenja odgovarajućeg umetničkog nasleđa. U okviru razvoja i upotpunjavanja fizičke strukture oltara, analiziranje savremenih primera nastoji da ih predstavi kao prilog odgovoru na pitanje njihove svrsishodnosti. Metoda trasnpozicije će u pojedinostima razmotriti način korišćenja istorijskih modela i estetskih obrazaca implementiranih u savremeno delo.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Dimitrije Marinković
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 18
ending page: 28
doi: 10.5937/a-u0-54490

https://test.aseestant.ceon.rs/index.php/a-u/sr_Latn/article/view/54444
type: item
title: Od Bijenala do zaborava: Uticaj društvenih promjena na očuvanje identiteta modernističke arhitekture u Crnoj Gori kroz studiju slučaja Spomen doma u Kolašinu, Doma Revolucije u Nikšiću i Hotela Fjord u Kotoru
description: Ovo istraživanje analizira modernističku arhitekturu u Crnoj Gori, s posebnim fokusom na tri reprezentativna objekta predstavlјena na 14. Bijenalu arhitekture u Veneciji 2014. godine. Cilј je istražiti izazove i mogućnosti očuvanja ovih objekata u kontekstu savremenih društvenih, političkih i ekonomskih transformacija. Metodološki pristup temelјi se na studijama slučaja i primjeni kvalitativnih istraživačkih tehnika, uz sprovođenje komparativne analize koja prati evoluciju i transformacije Spomen-doma u Kolašinu, Doma Revolucije u Nikšiću i hotela Fjord u Kotoru tokom prethodne decenije, nakon njihovog prikazivanja na venecijanskoj izložbi. Evaluacija je sprovedena kroz analizu tri klјučna parametra: arhitektonskog, funkcionalnog i društvenog identiteta. Rezultati istraživanja ukazuju na znatnu degradaciju i zapuštenost ovih objekata, što je dovelo do gubitka njihove izvorne namjene i identiteta. Ovi procesi su prvenstveno posledica društveno-političkih promjena nakon raspada Jugoslavije. Iako je Spomen-dom u Kolašinu djelimično očuvan, hotel Fjord je u potpunosti srušen, dok je Dom Revolucije postao meta različitih investicionih poduhvata i komercijalizacije, pri čemu novi projekti funkcionišu kao autonomne prostorne jedinice, bez uvažavanja arhitektonske autentičnosti i integriteta originalnog objekta. Zaklјučak istraživanja naglašava potrebu za hitnim institucionalnim intervencijama, pravnom zaštitom i jasno definisanim smjernicama za očuvanje ovih objekata. Nјihova kulturna i arhitektonska vrijednost mora biti adekvatno prepoznata i očuvana, s obzirom na to da modernistička arhitektura ima klјučnu ulogu u očuvanju i prenošenju kulturnog identiteta Crne Gore budućim generacijama. U odsustvu ovih mjera, postoji ozbilјan rizik od ireverzibilnog gubitka značajnog dijela nacionalnog arhitektonskog naslijeđa.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Viktorija Nikolić
creator: Tamara Marović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-24
publication date: 2025-06-24
starting page: 5
ending page: 17
doi: 10.5937/a-u0-54444

Sadržaj
type: item
subject: Sadržaj
  topic: section
creator: Ana Niković
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-09-22
publication date: 2025-09-22
starting page: 2
ending page: 2

Optimizacija „cohousing”-a: uticaj veličine zajednice na korišćenje zajedničkih prostora i organizacionu održivost
type: item
description: Istraživanje ima za cilј dublјe razumevanje odnosa između veličine „cohousing” zajednica i distribucije zajedničkih prostora, uz primenu kriterijuma analize kao što su veličina, raspored i funkcija ovih prostora. Postavlјena je hipoteza da postoji obrnuta proporcija između veličine zajednice i procenta zajedničkih prostora u odnosu na ukupnu površinu, što znači da veće zajednice imaju manji procenat zajedničkih prostora. Metodologija istraživanja uklјučuje pregled i analizu primera stambenih zajednica iz različitih kulturnih i urbanih konteksta, sa cilјem da se identifikuju klјučni faktori koji utiču na organizacione strukture i ekonomsku održivost ovih zajednica. Istraživanje takođe ispituje nivo samostalnosti zajednica u zavisnosti od njihove veličine i kompleksnosti. Rezultati ovog istraživanja pokazuju da je u manjim „cohousing” zajednicama veći procenat zajedničkih prostora u odnosu na ukupnu površinu, dok u većim zajednicama ovaj procenat opada. Ovaj odnos ima značajne implikacije za organizaciju, funkcionalnost i ekonomsku održivost zajednica. Istraživanje pruža nova saznanja koja mogu doprineti budućem dizajnu i organizaciji „cohousing” zajednica, sa cilјem da se očuvaju osnovne vrednosti zajedništva i saradnje, uz optimizaciju zajedničkih prostora i pobolјšanje kvaliteta života stanovnika.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Aleksandra Milošević Pantović
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Arhitektura i urbanizam
date: 2024-12-23
publication date: 2024-12-23
starting page: 21
ending page: 29
doi: 10.5937/a-u0-51874

Ar deko u srpskoj arhitekturi / Milan Prosen
type: item
description: Monografija Ar deko u srpskoj arhitekturi autora Milana Prosena je kapitalno istoriografsko delo u kome je detalјno obrađena do sada nedovolјno istražena tema prisustva i uticaja ar dekoa na međuratnu arhitekturu, kao i razlozi njegovog pojavlјivanja, stilske karakteristike, rasprostranjenost i zastuplјenost u Srbiji. Široko postavlјenog okvira, monografija obuhvata i prikazuje teme poput značenja termina i pojave ar dekoa u svetu, društvenih okolnosti u kojima je stil nastao i bio prepoznat na globalnom planu, okolnosti u kojima se ar deko javio u Srbiji, kao i specifičnosti pojave ar dekoa u arhitekturi u Srbiji. Svoje sveobuhvatno naučno istraživanje dr Milan Prosen je sproveo i zaokružio tokom izrade doktorske disertacije, odbranjene na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu 2014. godine pred respektabilnom komisijom u sastavu dr Aleksandar Kadijević, dr Mirjana Roter-Blagojević, dr Aleksandar Ignjatović i dr Simona Čupić, što potvrđuje vrednosti i značaj njegovog rada. Od tada je sadržina monografije dopunjena i delimično izmenjena, a tekst proširen ishodima novih istraživanja, u koje su uklјučena publikovana istoriografska saznanja, kao i rezultati autora koji su se ovom temom više ili manje bavili u proteklim godinama.
subject: Nove knjige
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Đorđe Alfirević
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Arhitektura i urbanizam
date: 2024-12-17
publication date: 2024-12-17
starting page: 87
ending page: 89
doi: 10.5937/a-u0-50728

In Memoriam: Akademik profesor Milan Lojanica (1939-2024)
type: item
subject: Sećanje
  topic: section
creator: Branislav Mitrović
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Arhitektura i urbanizam
date: 2024-12-23
publication date: 2024-12-23
starting page: 91
ending page: 93

Jugoslovenska arhitektura između dva svetska rata (1918-1941): konteksti tumačenja /Aleksandar Kadijević
type: item
description: U monografiji Jugoslovenska arhitektura između dva svetska rata (1918–1941): konteksti tumačenja koja je objavlјena krajem 2023. godine, autora dr Aleksandra Kadijevića, redovnog profesora Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, problemski su predstavlјeni i razmotreni značajni aspekti istoriografskih istraživanja i tumačenja jugoslovenske međuratne arhitekture, s posebnim osvrtom na odlike epohe i ideološku ravan, kao i specifične arhitektonske teme vezane za to razdoblјe – konkursnu praksu, vizuelnu kulturu, uticaje ekspresionizma i arhitekturu emigranata iz Rusije. Stavlјajući akcenat na metodološku osnovu proučavanja međuratne jugoslovenske arhitekture, autor potcrtava ne samo slojevitost istraživačkih konteksta, nego ukazuje i na bitnost pojmovne karakterizacije.
subject: Nove knjige
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Nebojša Antešević
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Arhitektura i urbanizam
date: 2024-12-17
publication date: 2024-12-17
starting page: 83
ending page: 86
doi: 10.5937/a-u0-51777