Polna struktura pajasena (Ailanthus altissima (Mill.) Swingle) u zaštićenom prirodnom dobru ,,Bajfordova šuma” na području Beograda — osnova za biološku kontrolu širenja i plansku redukciju

Sažetak

Pajasen (Ailanthus altissima (Mill.) Swingle) je invazivna vrsta u Srbiji, koja ugrožava floristički biodiverzitet u prirodnim sastojinama i urbanim prostorima. To je heliofit, sa brzim rastom u početnoj fazi razvoja i izraženom adaptivnom sposobnošću na različite uslove sredine otvorenih staništa. Sa pojavom ranog polnog sazrevanja i, pretežno, svakogodišnjeg uroda velike količine plodova, koji se lako prenose na veću udaljenost od matičnog stabla, pajasen brzo kolonizuje sastojine drugih vrsta drveća sa narušenom strukturom. To je dvodoma drvenasta biljka. Primenom polnog dimorfizma kod pajasena, kao kriterijuma za selekciju stabala u proredi, može se uticati na širenje vrste generativnim putem, a u okviru sastojinskog sklopa može se uticati na rast i održanje generativnog i vegetativnog potomstva. Diferenciranje rodnih-ženskih od nerodnih-muških stabala vrši se u fazi cvetanja na osnovu cvetno-plodnih cvasti, a odabir rodnih-ženskih stabala vrši se tokom cele godine na osnovu prisutnih plodova i cvetno-plodnih drški koje se dugo zadržavaju u krošnji po opadanju plodova. Polni dimorfizam ove vrste poslužio je kao osnova za utvrđivanje polne strukture stabala u zaštićenom prirodnom dobru ,,Bajfordova šuma” na području Beograda.

Na površini zaštićenog prirodnog dobra 40,08 ha pajasen je zastupljen pojedinačno ili u grupama, u odsecima na ukupnoj površini 27,09, ha sa 131 polno izdiferenciranih stabala čiji su prsni prečnici u rasponu 5–74 cm, a visine u rasponu 5–21 m.

U okviru navedenog broja stabala zastupljenost ženskih i muških stabala je približno podjednaka, ali prostorno varira. Evidentirana ženska i muška stabla osnova su za monitoring, plansku redukciju i gajenje pajasena u neinvazivnom obliku u zaštićenom prirodnom dobru ,,Bajfordova šuma”.