Sažetak
U ovom radu biće analizirana tri prelomna trenutka u razvoju apotekarskog sektora u Srbiji u XX veku, korišćenjem metode dokumentacione analize. Praćene su promene u strukturi apotekarske mreže, kroz pitanja vlasništva, kadrova i asortimana proizvoda u apotekama. Razdvajanjem delokruga rada apoteka od delokruga rada drogerija na veliko, drogerija na malo i trgovačkih radnji, brojnim zakonskim propisima usvojenim 1930-tih godina, apoteka postaje javna zdravstvena ustnova sa preciznom, ali obimnom listom proizvoda koji se u njoj mogu prometovati pored lekova. Međutim, podruštvljavanjem apoteka, započetim konfiskacijom i sekvestiranjem privatnih apoteka (1946), a završenim Zakonom o otkupu privatnih apoteka (1949), nastupile su promene po pitanju asortimana proizvoda, gde preovlađuju, pre svega, lekovi (magistralni, galenski i fabrički izrađeni). U narednih trideset godina promenilo se nekoliko organizacionih rešenja: razvoj mreže apoteka unutar zdravstvenog sistema je planski: kadar se uvećava: a fokus je na izradi i većoj dostupnosti lekova. Od 1950. do 1980. broj apotekara će se utrostručiti, kao i broj tehničara, a mreža apoteka širiće se u ruralnim područjima (sa 468 apoteka i 288 apotekarskih stanica). Uvođenjem mogućnosti ponovnog privatnog vlasništva, bez ograničenja na realno pravo magistrima farmacije i nepostojanjem kriterijuma za otvaranje novih apoteka, 1990-tih godina stiču se uslovi za početak liberalizacije, sa neplanskim širenjem mreže u privatnom sektoru, koje nije praćeno povećanjem kadra, ali jeste ekspanzijom prometa mnogih proizvoda u vezi sa zdravljem van kategorije leka. Analizirane promene u apotekarskom sektoru bile su kvalitativne i mogle su imati uticaja na očuvanje i poboljšanje zdravlja građana.
Reference
Parojčić D,Stupar D. Deontološki aspekt razvoja farmacije u Srbiji između dva svetska rata (Prilog proučavanju istorije farmacije u Srbiji). Tokovi Istorije 2002; 3-4:69-81.
Krajnović D. Ignjatović M. Apoteke. Srpska enciklopedija, Tom I, Matica srpska, Srpska akademija nauka i umetnosti, Zavod za udžbenike, Novi Sad-Beograd 2010: 279-286.
- Autori zadržavaju autorska prava i pružaju časopisu pravo prvog objavljivanja rada i licenciraju ga "Creative Commons Attribution licencom" koja omogućava drugima da dele rad, uz uslov navođenja autorstva i izvornog objavljivanja u ovom časopisu.
- Autori mogu izraditi zasebne, ugovorne aranžmane za neekskluzivnu distribuciju članka objavljenog u časopisu (npr. postavljanje u institucionalni repozitorijum ili objavljivanje u knjizi), uz navođenje da je članak izvorno objavljen u ovom časopisu.
- Autorima je dozvoljeno i podstiču se da postave objavljeni članak onlajn (npr. u institucionalni repozitorijum ili na svoju internet stranicu) pre ili tokom postupka prijave rukopisa, s obzirom da takav postupak može voditi produktivnoj razmeni ideja i ranijoj i većoj citiranosti objavljenog članka (Vidi Efekti otvorenog pristupa).