Fenomenološka psihijatrija i književnost: čuvari „životnog sveta“

Sažetak

Ovaj rad istražuje povezanosti između fenomenološke psihijatrije i savremenog romana, tvrdeći da obe discipline deluju kao „čuvari“ životnog sveta (Lebenswelt) naspram reduktivnih tendencija savremenog scijentizma. Polazeći od fenomenološke psihijatrije – posebno radova Jaspersa, Minkovskog, Binsvangera, Fuhsa, Sasa i Parnasa – i moderne književnosti, prema tumačenju Kundere i drugih, pokazujem kako i psihijatrija i književnost osvetljuju tananu teksturu subjektivnog iskustva, poput temporalnosti, utelovljenosti i intersubjektivnosti. Moderna književnost, oličena u delima Kafke, Vulfove, Prusta i Kundere, obogaćuje fenomenološka istraživanja psihijatrijskih poremećaja, poput depresije, shizofrenije i posttraumatskog stresnog poremećaja. Upoređivanjem kliničkih opisa fenomenološke psihijatrije sa književnim prikazima, ovaj rad ukazuje da narativna imaginacija romana nudi eidetske uvide u proživljena iskustva koja prevazilaze pozitivističke, objektivizirajuće modele uma. Analiza uključuje i srpsku i jugoslovensku književnost, ukazujući kako su autori poput Petrovića, Kiša, Crnjanskog, Pavića, Pekića i Živkovića u svojim romanima stvorili i oblikovali složene narative koji se podudaraju sa pojmovima koji su istraživani u fenomenološkoj filozofskoj tradiciji, poput relacijske i istorijske ukorenjenosti subjekta. Komparativna analiza fenomenološke psihijatrije i savremenog romana ukazuje da književnost i fenomenološka psihijatrija dele sledeću ulogu: čuvanje i produbljivanje životnog sveta subjekta u vremenu dominacije redukcionizma.