Sažetak
Uvod:
Metformin, bigvanidni lijek koji se prvenstveno koristi u terapiji dijabetesa tipa 2, u poslednje vrijeme privlači sve veću pažnju zbog svog potencijalnog geroprotektivnog djelovanja. S obzirom na to da starenje predstavlja primarni faktor rizika za razvoj hroničnih bolesti, intervencije usmjerene na temeljne biološke procese starenja postaju sve značajnije u okviru savremenih biomedicinskih istraživanja.
Mehanizmi djelovanja:
Sve veći broj istraživanja ukazuje na to da metformin ostvaruje geroprotektivne efekte putem više međusobno povezanih molekularnih puteva. Među njima se izdvajaju: aktivacija AMP-aktivirane proteinske kinaze (AMPK), inhibicija mehanističkog cilja rapamicina (mTOR), smanjenje oksidativnog stresa, modulacija biogeneze mitohondrija i redukcija hronične upale niskog intenziteta. Ovi mehanizmi zajednički djeluju na ključne karakteristike starenja, uključujući ćelijsku senescenciju, poremećenu nutritivnu signalizaciju i disbalans u homeostazi proteina.
Preklinički i klinički dokazi:
Studije na animalnim modelima dosljedno pokazuju da metformin produžava životni vijek i poboljšava zdravlje u starosti. Kod ljudi, retrospektivne epidemiološke analize ukazuju na smanjen rizik od razvoja maligniteta, kardiovaskularnih bolesti i kognitivnog propadanja kod korisnika metformina. Studija TAME (Targeting Aging with Metformin) predstavlja prvi sveobuhvatni pokušaj da se procijeni uticaj metformina na ishode povezane sa starenjem u populaciji koja nije oboljela od dijabetesa.
Izazovi i perspektive:
Uprkos ohrabrujućim nalazima, i dalje postoje nedoumice u vezi sa optimalnim režimom doziranja, dugoročnom bezbjednošću primjene, kao i primjenjivošću metformina u opštoj, zdravoj starijoj populaciji. Dodatno, interindividualne razlike u odgovoru na terapiju ukazuju na potrebu za razvojem pristupa zasnovanih na principima personalizovane medicine.
Zaključak:
Metformin se nalazi na raskršću metaboličke regulacije i biologije starenja. Iako nije univerzalni lijek, njegov povoljan bezbjednosni profil i višesmjerni molekularni mehanizmi čine ga jednim od najperspektivnijih kandidata za prenamjenu u svrhe usporavanja starenja. Potrebna su dodatna klinička ispitivanja kako bi se ovi nalazi potvrdili i implementirali u kliničku praksu.
Ključne reči
Reference
The published articles will be distributed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY). It is allowed to copy and redistribute the material in any medium or format, and remix, transform, and build upon it for any purpose, even commercially, as long as appropriate credit is given to the original author(s), a link to the license is provided and it is indicated if changes were made. Users are required to provide full bibliographic description of the original publication (authors, article title, journal title, volume, issue, pages), as well as its DOI code. In electronic publishing, users are also required to link the content with both the original article published in Journal of Medical Biochemistry and the licence used.
Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.