Sažetak
Apstrakt
Uvod/Cilj. Inflamacija je jedan od glavnih faktora odgovornih za nastanak vaskularnih komplikacija kod bolesnika sa terminalnom bubrežnom insuficijencijom. C reaktivni protein (CRP) se smatra senzitivnim markerom sistemske inflamacije, kao i faktorom koji doprinosi povećanom riziku od opšteg i kardiovaskularnog mortaliteta. Albumin je negativni protein akutne faze zapaljenja i njegova sinteza opada sa napredovanjem sistemske inflamacije. Za bolesnike na hemodijalizi poznato je da pate od visokog stepena proteinske malnutricije usled smanjene sinteze proteina i njihove pojačane razgradnje. Nizak nivo serumskog albumina kod tih bolesnika je posledica kompleksnog stanja koje podrazumeva sistemsku inflamaciju, malnutriciju i prekomernu hidrataciju. Cilj naše studije bio je da se ispita učestalost povišenog serumskog CRP-a u našoj populaciji dijaliznih bolesnika i da se utvrdi stepen njegove korelacije sa serumskim albuminom i drugim parametrima nutritivnog statusa. Metode. Ispitivanjem je obuhvaćeno 49 bolesnika na hroničnom programu hemodijalize u Centru za hemodijalizu Klinike za nefrologiju Vojnomedicinske akademije u Beogradu. Uzorci krvi za analizu uzimani su tokom punkcije arteriovenske fistule, a pre druge nedeljne hemodijalize. Određivanu su sledeći parametri: serumski nivo uree i kreatinina pre i posle procedure, CRP, hemoglobin, glikemija, ukupni holesterol, trigliceridi, glikozilirani hemoglobin (HbA1c), insulinemija i C-peptid pre hemodijalize. Rezultati. Od ukupno 49 dijaliznih bolesnika, bilo je 37 (75,5%) muškaraca i 12 (24,5%) žena, prosečne starosti 56,04 ± 13,93 godine. Dužina lečenja hemodijalizom je prosečno iznosila 7,37 ± 5 godina. Povišene vrednosti serumskog CRP-a (više od 3 mg/L) imalo je 65,3% bolesnika. U grupi bolesnika sa povišenim nivoom CRP-a u serumu, bilo je značajno više dijabetičara (n=12) u odnosu na grupu sa normalnim nivoom CRP-a u serumu (n = 3) (p ≤ 0,05). Uočili smo postojanje značajne pozitivne korelacije između serumskog CRP-a i serumske uree nakon dijaliznog procesa. U ispitivanoj grupi postojala je negativna korelacija između serumskog CRP-a i serumskog albumina, HbA1c, ukupnog holesterola i triglicerida. Ta korelacija nije bila statistički značajna. Zaključak. Naša studija je potvrdila visok stepen sistemske inflamacije kod dijaliznih bolesnika izražene kroz visoku učestalost povišenih vrednosti serumskog CRP-a. Negativna korelacija između nivoa serumskog CRP-a i serumskog albumina kao i drugih nutritivnih parametara, sugeriše da hronična inflamacija može biti ključna karika koja povezuje proteinsku malnutriciju sa visokim morbiditetom i mortalitetom ovih bolesnika.
Ključne reči
c-reaktivni protein
zapaljenje
nutritivni status
hemodijaliza
Reference
REFERENCES
Singh SK, Suresh MV, Voleti B, Agrawal A. The connection be-tween C-reactive protein and atherosclerosis. Ann Med 2008; 40(2): 110–20.
Nand N, Agaral HK, Yadav RK, Gupta A, Sharma M. Role of high sensitivity CRP as a marker of inflammation in pre dialy-sis patients. JIACM 2009; 10(1–2): 18–22.
Bazeley J, Bieber B, Li Y, Morgenstern H, Sequera P, Combe C, et al. C-reactive protein and prediction of 1-year mortality in prevalent hemodialysis patients. Clin J Am Soc Nephrol 2011; 6(10): 2452–61.
Rashidi AA, Soleimani AR, Nikoueinejad H, Sarbolouki S. The evaluation of increase in hemodialysis frequency on C-reactive protein levels and nutritional status. Acta Med Iran 2013; 51(2): 119–24.
Daugirdas JT, Blake PG. Handbook of Dialysis. 5th ed. Phila-delphia: Wolters Kluver; 2015.
Stenvinkel P. Inflammation in end-stage renal disease: the hid-den enemy. Nephrology (Carlton) 2006; 11(1): 36–41.
Ates K, Yilmaz O, Kutlav S, Ates A, Nergizoglu G, Erturk S. Se-rum C reactive protein level is associated with renal function and it affects edhocardiographic cardiovascualr disease in pre-dialysis patients. Nephron Clin Pract 2005; 101(4): c190–7.
Schwedler S, Guderian F, Dammrich J, Potempa LA, Wanner C. Tubular staining of modified C-reactive protein in diabetic chronic kidney disease. Nephrol Dial Transplant 2013; 18(11): 2300–7.
Iseki K, Tozawa M, Yoshi S, Fukiyama K. Serum C-reactive pro-tein (CRP) and risk of death in chronic dialysis patients. Nephrol Dial Transplant 1999; 14(8): 1956–60.
Krane V, Winkler K, Drechsler C, Lilienthal J, März W, Wanner C. German Diabetes and Dialysis Study Investigators. Associa-tion of LDL cholesterol and inflammation with cardiovascular events and mortality in hemodialysis patients with type 2 di-abetes mellitus. Am J Kidney Dis 2009; 54(5): 902–11.
Heidari B. C-reactive protein and other markers of inflamma-tion in hemodialysis patients. Caspian J Intern Med 2013; 4(1): 611–6.
Razeghi E, Parkhideh S, Ahmadi F, Khashayar P. Serum CRP le-vels in pre-dialysis patients. Ren Fail 2008; 30(2): 193–8.
Abraham G , Sundaram V, Sundaram V, Mathew M, Leslie N, Sathiah V. C-reactive protein, a valuable predictive marker in chronic kidney disease. Saudi J Kidney Dis Transpl 2009; 20(5): 811–5.
Nath I, Nath CK, Baruah M, Pathak M, Banerjee R, Goyal S. A Study of Inflammatory Status in J Clin Diagn Res 2013; 7(10): 2143–5.
Rao P, Reddy GC, Kanagasabapathy AS. Malnutrition-inflammation-atherosclerosis syndrome in chronic kidney disease. Indian J Clin Biochem 2008; 23(3): 209–17.
Hecking E, Bragg-Gresham JL, Rayner HC, Pisoni RL, Andreucci VE, Combe C, et al. Hemodialysis prescription, adherence and nutritional indicators in five European countries: Results from the Dialysis and Practice Patterns Study (DOPPS). Nephrol Dial Trnasplant 2004; 19(1): 100–7.
López-Gómez JM, Villaverde M, Jofre R, Rodriguez-Benítez P, Pérez-García R. Interdialytic weight gain as a marker of blood pressure, nutrition, and survival in hemodialysis patients. Kidney Int Suppl 2005; (93): S63–8.
Galland R, Traeger J, Arkouche W, Cleaud C, Delawari E, Fouque D. Short daily hemodialysis rapidly improves nutritional status in hemodialysis patients. Kidney Int 2001; 60(4): 1555–60.
Pecoits-Filho R, Heimbürger O, Bárány P, Suliman M, Fehrman-Ekholm I, Lindholm B, et al. Associations between circulating inflammatory markers and residual renal function in CRF pa-tients. Am J Kidney Dis 2003; 41(6): 1212–8.
Nishizawa Y, Shoji T, Kakiya R, Tsujimoto Y, Tabata T, Ishimura F, et al. Non-high-density lipoprotein choelsterol (non-HDL-C) as a predictor of cardiovascualr mortality in patients with end-stage renal disease. Kidney Int Suppl 2003; (84): S117–20.
NKF KDOQI guidelines: KDOQI clinical practice guideline for cardiovascular disease in hemodialysis patients. Available from:
https://www2.kidney.org/.../kdoqi/guidelines_cvd/guide12.ht
Hayashino Y, Mashitani T, Tsuji S, Ashii H. Serum high-sensitivity C-reactive protein levels are associated with high risk of development, non proression, of diabetic nephropathy among Japanese type 2 diabetic patinets: A prospective cohort study Diabetes Distress and Care Registry at Tenri [DDCRT7. Diabetes Care 2014; 37(11): 2947–52.
Ogita M, Funayama H, Nakamura T, Sakakura K, Sugawara Y, Kubo N, et al. Plaque characterization of non-culprit lesions by virtual histology intravascular ultrasound in diabetic patients: Impact of renal function. J Cardiol 2009; 54(1): 59–65.