Sažetak
Uvod/Cilj. Akutno trovanje etanolom čini značajan deo akutne patologije izazvane toksičnim hemikalijama, a koja zahtevaju medicinsko zbrinjavanje u specijalizovanim zdravstvenim ustanovama. Cilj studije bio je da se utvrde osnovne karakteristike pacijenata lečenih zbog akutnog trovanja etanolom, kao što su: prosečna starost, pol, stepen težine trovanja, smrtnost, učešće u ukupnom broju pacijenata zbrinutih zbog akutnog trovanja hemijskim agensima i odnos ambulantno i bolnički zbrinutih bolesnika. Metode. Petogdišnja retrospektivna studija slučaja je obuhvatila 20891 akutno otrovanog pacijenta u periodu 2011–2015. godina, od čega je 10731 zrinut zbog akutnog trovanja etanolom. Svi pacijenti zadovoljavali su dijagnostičke kriterijume trovanja prema Međunarodnoj klasifikaciji bolesti, 10 revizija, propisanoj od strane Svetske zdravstvene organizacije i Standardizovanoj skali težine trovanja. Rezultati. Praćeni parametri analizirani su kod 10731 pacijenta akutno otrovanog etanolom, a njihov prosečan broj u toku jedne studijske godine iznosio je 2146,2 ± 437,95. Prosečan broj zbrinutih pacijenata zbog akutnog trovanja etanolom (51,47 ± 2,86%) bio je statistički značajno veći od prosečnog broja zbrinutih zbog akutnih trovanja uzrokovanih drugim agensima (p < 0,001). Većina otrovnih pacijenata bile su osobe muškog pola, životne dobi od 19 do 40 godina i 41 do 65 godina, sa blagim do umerenim simptomima akutne intoksikacije etanolom, pri čemu je najviše pacijenata akutno otrovanih etanolom imalo skor težine trovanja 1 (70,25 ± 5,04%, p < 0,001). Veoma mali broj akutno otrovanih etanolom zahtevao je hospitalno lečenje (1,05%). Pretpostavljeni broj pacijenata sa akutnim trovanjem etanolom imao je visok procenat povećanja za razdoblje od 2016. do 2020. godine (nešto više od 20%), što je zabrinjavajuće, prvenstveno zbog njihovog visokog apsolutnog broja. Zaključak. Akutno trovanje alkoholom predstavlja značajan deo patologije u ukupnom broju bolesnika koji se leče zbog akutnog trovanja različitim hemijskim materijama. Rezultati ove analize pokazali su da su određene populacione grupe posebno osetljive na zloupotrebu alkohola do nivoa koji zahteva zdravstveno zbrinjavanje (muška populacija, životne dobi od 19 do 65 godina). Samo mali broj (1% svih bolesnika lečenih nakon akutnog trovanja alkoholom) zahteva klinički tretman. Dobijeni podaci pružili su osnovu za ciljano preventivno delovanje u određenim populacionim grupama, kao i odgovarajuće planiranje angažovanja profesionalnog medicinskog osoblja, materijalnih, prostornih i drugih kapaciteta. Takođe, oni predstavljaju i osnovu za dodatna detaljna društvena, ekonomska, zdravstvena i druga istraživanja u ovoj oblasti, kao i detaljniju registraciju ove vrste trovanja i uspostavljanje sistema praćenja, kao i baze podataka.
Ključne reči
Array
Array
Array
Array
Reference
Lopez AD, Mathers CD, Ezzati M, Jamison DT, Murray CJL. Global Burden of Disease and Risk Factors. 2nd ed. Washington (DC): The International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank; New York: Oxford University Press; 2006.
World Health Organization. The world health report 2003 - shaping the future. Geneva: WHO; 2003.
Windfuhr K, While D, Hunt IM, Shaw J, Applebly L, Kapur N. Suicide and accidental deaths in children and adolescents in England and Wales, 2001-2010. Arch Dis Child 2013; 98(12): 945‒50.
Goktas S, Yildirim G, Kose S, Yildrim S, Ozhan F, Senturan L. First aid knowledge of university students in poisoning cases. Turk J Emerg Med 2014; 14(4): 153‒9.
Bergen H, Hawton K, Waters K, Cooper J, Kapur N. Epidemiology and trends in nonfatal self-harm in three centres in England: 2000-2007. Br J Psychiatry 2010; 197(6): 493‒8.
Karasouli E, Owens D, Abbott RL, Hurst KM, Dennis M. All-cause mortality after nonfatal self-poisoning: a cohort study. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 2011; 46(6): 455‒62.
Pfab R, Eyer F, Jetzinger E, Hurst KM, Dennis M. Cause and motivation in cases of non-fatal drug overdoses in opiate addicts. Clinic Toxicol 2006; 44(3): 255‒9.
Battal D, Aktas A, Sungur MA, Bilgin NG, Cekin N. Evaluation of poisoning deaths in Cukurova region, Turkey, 2007-2011. Toxicol Ind Health 2016; 32(3): 476‒84.
Owens D, Wood C, Greenwood DC, Hughes T, Dennis M. Mortality and suicide after non-fatal self-poisoning: 16-year outcome study. Br J Psychiatry 2005; 187(5): 470‒5.
Matović V, Buha A. Acute poisoning by drugs. Arh Farm 2012; 62: 83‒91. (Serbian)
Pletcher MJ, Maselli J, Gonzales R. Uncomplicated alcohol intoxication in the emergency department: an analysis of the National Hospital Ambulatory Medical Care Survey. Am J Med 2004; 117(11): 863‒7.
Anđelić S, Petrović S, Lazić BR, Kosjerina M, Stefanović I. Drugs poisoning in Belgrade according to database of Institute for emergency medical services. Sci J Urgent Med - Halo 2009; 15(33): 7‒14. (Serbian)
Rančić N, Ignjatović Ristić D, Radovanović S, Kocic S, Radevic S. Sociodemographic and clinical characteristics of hospitalized patients after suicide attempt: a twenty-year retrospective study. Med Glas (Zenica) 2012; 9(2): 350‒5.
Ignjatović I. Frequency and ethiology of acute poisoning at Hospital Emergency Service Leskovac. Apoll Medic Aescu 2009; 7(1‒2): 33‒44.
Režić T. Yearbook of the Poison Control Center. Belgrade: Military Medical Academy; 2016. (Serbian)
Zhang J, Xiang P, Zhuo X, Shen M. Acute poisoning types and prevalence in shanghai, China, from January 2010 to August 2011. J Foren Sci 2014; 59(2): 441‒6.
Anonymous. Alcohol Use Disorder: A Comparison Between DSM-IV and DSM-5 (New York: NIAAA). Available from: http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/dsmfactsheet/dsmfact.pdf. 2016.
Kanny D, Brewer RD, Mesnick JB, Paulozzi LJ, Naimi TS, Lu H. Vital signs: alcohol poisoning deaths - United States, 2010-2012. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2015; 63(53): 1238‒42.
World Health Organization. Global status report on alcohol and health. Geneva: World Health Organization; 2014; 14: 8‒51.
United Nations. World Population Ageing 2015. New York: UN, Department of Economic and Social Affairs, Population Division; 2015. Available from: http://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/ageing/WPA2015_Report.pdf. 2015.
World Health Organisation. ICD-10 Version 2016. New York: ISCDRHP; 2016. Available from: http://apps.who.int/classifications/icd10/browse/ 2010/en20. 2016.
Persson HE, Sjöberg GK, Haines JA, Pronczuk de Garbino J. Poisoning severity score. Grading of acute poisoning. J Toxicol Clin Toxicol 1998; 36(3): 205‒13.
World Health Organization. Poison Severity Score. Geneva: WHO. Available from: http://www.who.int/ipcs/poisons/pss.pdf. 1998.
Golo DLN, Ćirić-Janković S, Šantrić-Milićević M, Simić S. Alcohol Use among Adolescents in Serbia. Srp Arh Celok Lek 2013; 41(3‒4): 207‒13. (Serbian)
Jakovljević B, Stojanov V, Paunović K, Belojević G, Milić N. Alcohol Consumption and Mortality in Serbia. Croat Med J 2004; 45(6): 764‒8.
Radović Lj, Ćirić-Janković S, Kisin Dj, Kilibarda B. Alcohol Consumption. In: Knežević T, editor. European Survey on Use of Alcohol and Other Drugs Among Young People in Serbia. Belgrade: Donat Graf; 2009. p. 28‒38.
Yaogo A, Fombonne E, Lert F, Melchior M. Adolescent Repeated Alcohol Intoxication as a Predictor of Young Adulthood Alcohol Abuse: The Role of Socioeconomic Context. Subst Use Misuse 2015; 2: 1-10.
Rehm J, Eschmann S. Global monitoring of average volume of alcohol consumption. Soz Praventivmed 2002; 47(1): 48‒58.
Meropol SB, Moscati RM, Lillis KA, Ballow S, Janicke DM. Alcohol-related injuries among adolescents in the emergency department. Ann Emerg Med 1995; 26(2): 180‒6.
Vallersnes OM, Jacobsen D, Ekeberg Ø, Brreke M. Outpatient treatment of acute poisoning by substances of abuse: a prospective observational cohort study. Scand J Traum Resus Emerg Med 2016; 24: 76.