Sažetak
Uvod/Cilj. Oksidacioni stres je značajan faktor rizika od razvoja kardiovaskularnih aterosklerotskih bolesti u populaciji bolesnika koji se leče redovnom hemodijalizom. Bioinkompatibilnost dijalizne membrane i povećana koncentracija endotoksina u rastvoru za hemodijalizu su dva glavna faktora koja mogu da podstaknu oksidacioni stres. Rad je imao za cilj da ispita uticaj membrane obložene vitaminom E na oksidacioni stres u toku pojedinačne seanse on-line hemodijafiltracije. Metode. Ispitana su 24 bolesnika koja su lečena on-line hemodijafiltracijom sa polisulfonskom dijaliznom membranom obloženom vitaminom E (Leoceed 21H), a zatim i polisulfonskom dijaliznom membranom neobloženom vitaminom E (FX800). Glavni parametri oksidacionog stresa, koji su praćeni, bili su: superoksidni anjon (O2-), vodonik peroksid (H2O2), reaktivne supstancije vezane za tiobarbituričnu kiselinu
(TBARS), azotni oksid (NO2-), katalaza (CAT), superoksid dizmutaza (SOD) i aktivnost redukovanog glutationa (GSH). Za statističku analizu korišćeni su: Kolmogorov-Smirnov test, Student-ov t-test za vezane uzorke i Wilcoxon-ov test. Rezultati. On-line hemodijafiltracija sa high-flux polisulfonskom membranom obloženom vitaminom E statistički je značajno smanjivala koncentraciju TBARS i aktivnost SOD u serumu. Nakon seanse on-line hemodijafiltracije sa high-flux polisulfonskom membranom koja nije bila oboložena vitaminom E statistički se značajno povećala koncentracija H2O2 u serumu, dok se aktivnost SOD značajno smanjila. Kod ostalih ispitivanih parametara oksidacionog stresa nije utvrđena statistički značajna razlika između korišćenih membrane. Zaključak. Pojedinačna seansa on-line hemodijafiltracije sa polisulfonskom membranom obloženom vitaminom E statistički značajno utiče na oksidacioni stres. Koncentracija TBARS u serumu je statistički značajno niž posle pojedinačne seanse on-line hemodijafiltracije sa membranom obloženom vitaminom E. Smanjena aktivnost SOD mogla bi da bude posledica pojačanog gubitka mikroelemanata u toku seanase on-line hemodijafiltracije sa high-flux polisulfonskom membranom. Izbor bolesnika, on-line hemodijafiltracija sa polisulfonskom membranom obloženom vitaminom E kontinuirano u vremenskom periodu od 3–6 meseci i povećanje kapaciteta antioksidacione zaštite mogli bi da smanje rizik od kardiovaskularnog morbiditeta i mortaliteta kod bolesnika na hemodijalizi.
Ključne reči
Array
Array
Array
Reference
Cozzolino M, Mangano M, Stucchi A, Ciceri P, Conte F, Galassi A. Cardiovascular disease in dialysis patients. Nephrol Dial Transplant 2018; 33(1): 28‒34.
Descamps-Latscha B, Drüeke T, Witko-Sarsat V. Dialysis-induced oxidative stress: biological aspects, clinical conse-quences, and therapy. Semin Dial 2001; 14(3): 193‒9.
Liakopoulos V, Roumeliotis S, Gorny X, Dounousi E, Mertens PR. Oxidative Stress in Hemodialysis Patients: A Review of the Literature. Oxid Med Cell Longev 2017; 2017: 3081856.
Liakopoulos V, Roumeliotis S, Zarogiannis S, Eleftheriadis T, Mertens PR. Oxidative stress in hemodialysis: Causative mech-anisms, clinical implications, and possible therapeutic inter-ventions. Semin Dial 2019; 32(1): 58‒71.
Antić S, Draginić N, Nikolić T, Jeremić N, Petrović D. Oxidative stress in hemodialysis patients: pathophysiological mecha-nisms, clinical consequences and basic principles of treatment. Ser J Exp Clin Res 2019; DOI: 10.2478/sjecr-2019-0008.
Ronco C, Clark WR. Hemodialysis membranes. Nat Rev Neph-rol 2018; 14(6): 394‒410.
Wu CC, Chen JS, Wu WM, Liao TN, Chu P, Lin SH, et al. Myeloperoxidase serves as a marker of oxidative stress during single hemodialysis session using two different biocompatible dialysis membranes. Nephrol Dial Transplant 2005, 20(6): 1134‒9.
Ward RA. Ultrapure Dialysate. Semin Dial 2004; 17(6): 489‒97.
Glorieux G, Neirynck N, Veys N, Vanholder R. Dialysis water and fluid purity: more than endotoxin. Nephrol Dial Trans-plant 2012; 27(11): 4010‒21.
Aziz MA, Majeed GH, Diab KS, Al-Tamimi RJ. The associa-tion of oxidant-antioxidant status in patients with chronic re-nal failure. Ren Fail 2016; 38(1): 20‒6.
Ling XC, Kuo KL. Oxidative stress in chronic kidney disease. Ren Replacement Ther 2018; 4: 53.
Krata N, Zagozdzon R, Foroncewicz B, Mucha K. Oxidative Stress in Kidney Disease: The Cause or the Consequence? Arch Im-munol Ther Exp 2018; 66(3): 211‒20.
Liakopoulos V, Roumeliotis S, Bozikas A, Eleftheriadis T, Dounousi E. Antioxidant Supplementationem in Renal Re-placement Therapy Patients: Is There Evidence? Oxidative Med Cell Long 2019; 2019: 9109473.
Varan HI, Dursun B, Dursun E, Ozben T, Suleymanlar G. Acute effects of hmodialysis on oxidative stress parameters in chron-ic uremic patients: Comparison of two dialysis membranes. Int J Nephrol Renovasc Dis 2010; 3: 39‒45.
Yavuz O, Bicik Z, Cinar Y, Guney Y, Guler S. The effect of dif-ferent dialysis membranes on oxidative stress and selenium status. Clin Chim Acta 2004; 346(2): 153‒60.
Ward RA, Ouseph R, McLeish KR. Effects of high-flux hemo-dialysis on oxidant stress. Kidney Int 2003; 63(1): 353‒9.
den Hoedt CH, Bots ML, Grooteman MP, van der Weerd NC, Mazairac AH, Penne EL, et al. CONTRAST Investigators. Online hemodiafiltration reduces systemic inflammation com-pared to low-flux hemodialysis. Kidney Int 2014; 86(2): 423‒32.
Panichi V, Scatena A, Rosati A, Giusti R, Ferro G, Malagnino E, et al. High-volume online hemodiafiltration improves eryth-ropoiesis-stimulating agents (ESA) resistance in comparison with low-flux bicarbonate dialysis: results of the REDERT study. Nephrol Dial Transplant 2015; 30(4): 682‒9.
Tarng DC, Huang TP, Liu TY, Chen HW, Sung YJ, Wei YH. Ef-fect of vitamin E-bonded membrane on the 8-hydroxy 2,-deoxyguanosine level in leukocyte DNA of hemodialysis pa-tients. Kidney Int 2000; 58(2): 790‒9.
Panichi V, Rosati A, Paoletti S, Ferrandello P, Migliori M, Beati S, et al. A vitamin E-coated polysulphone membrane reduces se-rum levels of inflammatory markers and resistance to erythro-poietin-stimulating agents in hemodialysis patients: results of a randomized cross-over multicenter trial. Blood Purif 2011; 32(1): 7‒14.
Yang SK, Xiao L, Xu B, Xu XX, You F, Liu FY, et al. Effects of vitamin E-coated dialyzer on oxidative stress and inflam-mation status in hemodialysis patients: a systematic review and meta-analysis. Ren Fail 2014; 36(5): 722‒31.
Yamadera S, Nakamura Y, Inagaki M, Ohsawa I, Gotoh H, Goto Y, et al. Vitamin E-Coated Dialyzer Inhibits Oxidative Stress. Blood Purif 2017; 44(4): 288‒93.
D'Arrigo G, Baggetta R, Tripepi G, Galli F, Bolignano D. Ef-fects of vitamin E-Coated versus Conventiional Membranes in Chronic Hemodialysis Patients: A Systemic Review and Meta-Analysis. Blood Purif 2017; 43(1‒3): 101‒22.
Locatelli F, Andrulli S, Vigano SM, Concetti M, Urbini S, Giacchi-no F, et al. Evaluation of the Impact of a New Synthetic Vit-amin E-Bonded Membrane on the Hypo-Responsiveness to the Erythropoietin Therapy in Hemodialysis Patients: A Mul-ticenter Study. Blood Purif 2017; 43(4): 338‒45.
Akiyama S, Inagaki M, Tsuji M, Gotoh H, Gotoh T, Washio K, et al. Comparison of effect of vitamin E-coated dialyzer and oral vitamin E on hemodialysis-induced Cu/Zn-superoxide dis-mutase. Am J Nephrol 2005; 25(5): 500‒6.
Nakamura Y, Inagaki M, Kenmotsu S, Yamadera S, Ohsawa I, Gotoh H, et al. Significance of Cu/Zn-Superoxide Dismutase Levels in Hemodialysis Patients: A Mini Review. MRI 2017; 6(2): 9‒13.
Torregosa E, Jaras H, Sastre J, Pons R, Calvo HG, Gordo CC, et al. Analysis of oxidative stress in patients on-line hemodiafil-tration. Nefrologia 2007; 27(5): 612‒8.
Singer RF. Vitamin C supplementation in kidney failure: effect on uraemic symtoms. Nephrol Dial Transplant 2011; 26(2): 614‒20.
Coombes JS, Fassett RG. Antioxidant therapy in hemodialysis patients: a systematic review. Kidney Int 2012; 81(3): 233‒46.
Kosmadakis G, DaCosta Correia E, Odette Carceles O, Somda F, Aguilera D. Vitamins in dialysis: who, when and how much? Ren Fail 2014; 36(4): 638‒50.
Wang LJ, Wang MQ, Hu R, Yang Y, Huang YS, Xian SX, et al. Effect of Zinc Supplementation on Maintenance Hemodialy-sis Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis of 15 Randomized Controlled Trials. Biomed Res Int 2017; 2017: 1024769.
Mazani M, Argani H, Rashtchizadeh N, Ghorbanihaghjo A, Hamdi A, Estiar MA, et al. Effect of zinc supplementation on anti-oxidant status and lipid peroxidation in hemodijalysis patients. J Ren Nutr 2013; 23(3): 180‒4.