Sažetak
Pozadina: Specijalizacija iz porodične medicine (PM) u Poljskoj uvedena je početkom 1990-ih godina kao deo širih reformi zdravstvenog sistema, usmerenih na restrukturiranje primarne zdravstvene zaštite (PZZ) i unapređenje dostupnosti, kontinuiteta i koordinacije nege. Uprkos trodecenijskom razvoju, PM se i dalje suočava sa sistemskim i profesionalnim izazovima unutar poljskog zdravstvenog sistema.
Cilj: Ova studija koristi pristup studije slučaja kako bi istražila evoluciju specijalizacije iz porodične medicine u Poljskoj, sa posebnim fokusom na njene institucionalne temelje, obrazovanje specijalista, ulogu u pružanju PZZ i zadovoljstvo pacijenata pruženim uslugama.
Metode: Korišćen je eksplanatorni tip studije slučaja, uz analizu programskih dokumenata, nastavnih planova i programa, recenzirane naučne literature i nacionalne statistike. Tematska analiza sprovedena je u skladu sa okvirom za evaluaciju studija slučaja u zdravstvenim sistemima.
Rezultati: Specijalizacija iz porodične medicine stekla je punu kliničku i akademsku legitimaciju u Poljskoj. Ipak, samo manjina lekara u PZZ ima formalnu obuku iz PM. Iako program postdiplomske edukacije ispunjava evropske standarde, nedostaju mu longitudinalna evaluacija i ujednačen kvalitet supervizije. Pacijenti generalno iskazuju visoko zadovoljstvo međuljudskim aspektima nege, ali PM ocenjuju niže od drugih specijalističkih grana u oblastima kao što su komunikacija, empatija i emocionalna podrška. Ova specijalizacija se takođe suočava sa poteškoćama u regrutaciji, pri čemu mnoga mesta na specijalizaciji ostaju upražnjena uprkos finansijskim podsticajima.
Zaključak: Specijalizacija iz porodične medicine u Poljskoj ostvarila je značajne strukturne pomake, ali je i dalje nedovoljno iskorišćena i potcenjena unutar sistema PZZ. Dalje reforme treba da se usredsrede na jačanje obrazovnih puteva, poboljšanje uslova rada i promenu javne percepcije. Unapređenje komunikacionih veština i povećanje vidljivosti porodičnih lekara moglo bi doprineti većem zadovoljstvu pacijenata i privlačnosti ove specijalizacije.
Ključne reči
Array
Array
Array
Array
Array
Array
Reference
Allen J, Gay B, Crebolder H, Heyrman J, Svab I, Ram P, et al. The European Definition Of General Practice / Family Medicine WONCA Europe 2023 Edition. 2023.
ISCO-08 [Internet]. 2008 [cited 2025 Jun 29]. International Standard Classification of Occupations (ISCO). Available from: https://ilostat.ilo.org/methods/concepts-and-definitions/classification-occupation/
Directive - 2005/36 - EN - EUR-Lex [Internet]. [cited 2025 Jun 29]. Available from: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2005/36/oj/eng
Directive - 2013/55 - EN - EUR-Lex [Internet]. [cited 2025 Jun 29]. Available from: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2013/55/oj/eng
Krztoń-Królewiecka A, Švab I, Oleszczyk M, Seifert B, Smithson WH, Windak A. The development of academic family medicine in central and eastern Europe since 1990. BMC Fam Pract [Internet]. 2013 Mar 19 [cited 2025 Apr 15];14(1):1–10. Available from: https://bmcprimcare.biomedcentral.com/articles/10.1186/1471-2296-14-37
Burditt AM. Defining family medicine as a scientific discipline. Canadian Family Physician [Internet]. 2006 Oct [cited 2025 Jun 29];52(10):1206. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1783608/
Godycki-Ćwirko M, Windak A. KLRWP. [cited 2025 Jun 29]. Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce. Available from: https://klrwp.pl/informacje/historia
Wróbel P. Rynek Zdrowia. 2022 [cited 2025 Apr 15]. Medycyna rodzinna w Polsce ma 30 lat. Jak wypada jej bilans? Available from: https://www.rynekzdrowia.pl/Polityka-zdrowotna/Medycyna-rodzinna-w-Polsce-ma-30-lat-Jak-wypada-jej-bilans,233288,14.html
Bujko J. Remedium. 2017 [cited 2025 Apr 15]. Historia medycyny rodzinnej w Polsce - Remedium. Available from: https://remedium.md/publikacje/opinie/historia-medycyny-rodzinnej-w-polsce
PTMR [Internet]. [cited 2025 Jun 29]. Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej. Available from: https://ptmr.info.pl/about/
Czasopismo Lekarz POZ [Internet]. [cited 2025 Jun 29]. Available from: https://www.termedia.pl/Czasopismo/Lekarz_POZ-98
Crowe S, Cresswell K, Robertson A, Huby G, Avery A, Sheikh A. The case study approach. BMC Med Res Methodol [Internet]. 2011 [cited 2025 Jun 29];11:100. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3141799/
Health Needs Map for the Period from January 1, 2022, to December 31, 2026. (Pl. Mapa potrzeb zdrowotnych na okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2026 r.) [Internet]. Warsaw; 2021 [cited 2024 Dec 3]. Available from: https://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2021/69/akt.pdf
Guziak M, Walkiewicz M, Nowicka-Sauer K, Šantrić-Milićević M. Future research directions on physicians in Polish primary healthcare: workforce challenges and policy considerations. Crit Public Health [Internet]. 2025 Dec 31 [cited 2025 Jun 29];35(1):2495687. Available from: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09581596.2025.2495687
Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. CMKP. 2023 [cited 2025 Jun 29]. Program specjalizacji w dziedzinie Medycyny Rodzinnej. Available from: https://www.cmkp.edu.pl/wp-content/uploads/2023/02/0713-program-1.pdf
Assessing family medicine trainees-what can we learn from the European neighbours? [cited 2025 Jun 29]; Available from: http://www.rcgp.org.uk
Health at a Glance 2023: OECD Indicators [Internet]. Paris: OECD Publishing; 2023 [cited 2024 Jun 7]. Available from: https://doi.org/10.1787/7a7afb35-en
Verulava T. Factors influencing medical students’ choice of family medicine. Family Medicine & Primary Care Review [Internet]. 2022 [cited 2025 Jun 29];24(1):66–70. Available from: https://doi.org/10.5114/fmpcr.2022.113017
Akyön Ş. Determinants Of Choosing Family Medicine As A Specialty For Young Doctors. Ankara City Hospital Medical Journal. 2023 Mar 28;2.
Gowin E, Horst-Sikorska W, Michalak M, Avonts D, Buczkowski K, Lukas W, et al. The attractiveness of family medicine among Polish medical students. European Journal of General Practice [Internet]. 2014 Jun 26 [cited 2025 Apr 15];20(2):121–4. Available from: http://www.tandfonline.com/doi/full/10.3109/13814788.2013.826643
Jordan J, Brown JB, Russell G. Choosing family medicine What influences medical students? Can Fam Physician. 2003;49:1131–7.
Krztoń-Królewiecka A, Oleszczyk M, Windak A. Do Polish primary care physicians meet the expectations of their patients? An analysis of Polish QUALICOPC data. BMC Fam Pract [Internet]. 2020 Jun 23 [cited 2025 Jun 30];21(1):1–8. Available from: https://bmcprimcare.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12875-020-01190-1
Marcinowicz L, Chlabicz S, Grebowski R. Patient satisfaction with healthcare provided by family doctors: Primary dimensions and an attempt at typology. BMC Health Serv Res [Internet]. 2009 Apr 16 [cited 2025 Jun 30];9(1):1–5. Available from: https://bmchealthservres.biomedcentral.com/articles/10.1186/1472-6963-9-63
Oleszczyk M, Krztoń-Królewiecka A, Schäfer WLA, Boerma WGW, Windak A. Experiences of adult patients using primary care services in Poland - A cross-sectional study in QUALICOPC study framework. BMC Fam Pract [Internet]. 2017 Nov 22 [cited 2025 Jun 30];18(1):1–13. Available from: https://bmcprimcare.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12875-017-0665-6
Pochrzęst-Motyczyńska A, Ostrowski J, Sys D, Pinkas J, Religioni U. Patient Satisfaction in Primary and Specialised Ambulatory Healthcare: A Web-Based Cross-Sectional Study in the Polish Population. Healthcare 2025, Vol 13, Page 1147 [Internet]. 2025 May 14 [cited 2025 Jun 30];13(10):1147. Available from: https://www.mdpi.com/2227-9032/13/10/1147/htm
Przybylska D, Przybylski P, Drop B, Czarnocki K, Przybylski W, Drop K, et al. A comparison of the levels of satisfaction with the medical services provided by primary healthcare centers in selected communes. Polish Journal of Public Health [Internet]. 2016 May 8 [cited 2025 Jun 30];126(1):8–12. Available from: https://czasopisma.umlub.pl/pjph/article/view/1189